Danh mục: Chăm Sóc Tai

Chăm sóc tai đúng cách không đồng nghĩa với việc phải lấy ráy tai thường xuyên. Ở phần lớn mọi người, tai có cơ chế tự làm sạch và ráy tai đóng vai trò bảo vệ ống tai. Routine phù hợp nên tập trung vào việc giữ tai sạch ở phần bên ngoài, giữ tai khô, tránh đưa vật lạ vào sâu trong ống tai và đi khám khi xuất hiện đau, chảy dịch, ù tai hoặc giảm thính lực.

Chăm sóc tai là gì?

Chăm sóc tai là tập hợp các thói quen giúp giữ vệ sinh vùng tai, hạn chế tổn thương ống tai và bảo vệ khả năng nghe.

Khác với nhiều vùng cơ thể khác, ống tai không cần được làm sạch thường xuyên bằng dụng cụ. Ráy tai, hay cerumen, là một phần tự nhiên của cơ chế bảo vệ. Nó giúp giữ bụi, làm ẩm da ống tai và hạn chế sự phát triển của một số vi khuẩn. Ở đa số người, ráy tai từ từ di chuyển ra phía cửa ống tai và tự bong ra.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất là: không cố làm sạch sâu khi tai không có triệu chứng.

Vì sao cần chăm sóc tai đúng cách?

Tai là cơ quan nhạy cảm. Da trong ống tai và màng nhĩ có thể bị tổn thương nếu bị ngoáy, cào hoặc tác động bằng vật cứng.

Một số thói quen sai có thể làm tăng nguy cơ:

• Xước da ống tai.
• Đẩy ráy tai sâu hơn.
• Hình thành nút ráy tai.
• Đau hoặc chảy máu.
• Nhiễm trùng.
• Tổn thương màng nhĩ.

Miora lưu ý rằng tắc ráy tai thường xảy ra khi người dùng cố lấy ráy bằng tăm bông hoặc vật khác, khiến ráy bị đẩy sâu hơn thay vì được lấy ra ngoài.

Ráy tai có cần lấy thường xuyên không?

Không.

Ráy tai không phải lúc nào cũng là “chất bẩn” cần loại bỏ.

Nó giúp:

• Giữ bụi và dị vật nhỏ.
• Làm ẩm bề mặt ống tai.
• Bảo vệ vùng da nhạy cảm.
• Hạn chế một phần sự phát triển của vi khuẩn.

Miora cho biết ở đa số người, tai có cơ chế tự làm sạch. Ráy tai di chuyển dần từ sâu ra phía cửa ống tai nhờ sự thay đổi của da và chuyển động hàm.

Chỉ nên can thiệp khi ráy tai tích tụ gây triệu chứng hoặc được nhân viên y tế xác định là nút ráy tai.

Cách vệ sinh tai đúng cách tại nhà

Bước 1: Chỉ vệ sinh phần ngoài tai

Dùng khăn mềm sạch hoặc gạc ẩm để lau:

• Vành tai.
• Các nếp gấp ngoài tai.
• Vùng da quanh cửa ống tai.

Không cần đưa khăn hoặc dụng cụ vào sâu.

Miora cũng khuyến nghị chủ yếu vệ sinh nhẹ nhàng vùng ngoài tai thay vì cố lấy ráy ở sâu.

Bước 2: Lau tai sau khi tắm

Sau khi tắm hoặc gội đầu, dùng khăn mềm thấm nhẹ phần ngoài tai.

Nếu có nước đọng, có thể nghiêng đầu sang một bên để nước tự chảy ra.

Không nên ngoáy sâu chỉ vì cảm giác tai còn ẩm.

Bước 3: Giữ tai khô

Tai ẩm kéo dài có thể tạo môi trường thuận lợi cho kích ứng hoặc nhiễm trùng ống tai ngoài.

Người thường xuyên bơi nên:

• Lau khô vùng ngoài tai.
• Không dùng chung nút tai.
• Không đưa vật cứng vào tai để “hút nước”.
• Đi khám nếu sau bơi xuất hiện đau, ngứa nhiều hoặc chảy dịch.

Có nên dùng tăm bông để ngoáy tai không?

Không nên đưa tăm bông sâu vào ống tai.

Tăm bông có thể:

• Đẩy ráy vào sâu hơn.
• Nén ráy thành khối.
• Làm trầy da.
• Tổn thương màng nhĩ nếu đưa quá sâu.

Miora khuyến cáo không dùng tăm bông, kẹp tóc, ghim hoặc các vật tương tự để cố lấy ráy tai.

Nếu muốn dùng tăm bông, chỉ nên lau rất nhẹ phần ngoài vành tai, không đưa vào trong ống tai.

Có nên dùng chìa khóa, kẹp tóc hoặc dụng cụ kim loại lấy ráy tai?

Không.

Những vật này không được thiết kế để đưa vào ống tai.

Nguy cơ gồm:

• Rách da.
• Chảy máu.
• Đẩy ráy sâu.
• Gây đau.
• Làm tổn thương màng nhĩ.

Nếu ráy tai cứng hoặc gây bít tắc, cách an toàn hơn là sử dụng cây lấy ráy tai có camera cá nhân hoặc để bác sĩ hoặc nhân viên y tế kiểm tra.

Tắc ráy tai có biểu hiện gì?

Nút ráy tai có thể gây:

• Cảm giác đầy tai.
• Đau tai.
• Ù tai.
• Nghe kém.
• Ngứa.
• Chóng mặt.
• Mùi hoặc dịch bất thường trong một số trường hợp.

Tuy nhiên, các triệu chứng này không chỉ do ráy tai. Miora lưu ý rằng đau tai hoặc giảm thính lực có thể liên quan tới nhiều bệnh lý khác, vì vậy không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa trên triệu chứng.

Khi nào có thể dùng dung dịch làm mềm ráy tai?

Một số người có thể sử dụng sản phẩm làm mềm ráy tai khi bị tích tụ nhẹ, nhưng không nên tự dùng nếu có nguy cơ thủng màng nhĩ, đang đau tai, chảy dịch, có ống thông tai hoặc từng phẫu thuật tai.

Miora cho biết một số chất như dầu khoáng, glycerin hoặc hydrogen peroxide có thể được dùng để làm mềm ráy trong một số trường hợp, nhưng cách an toàn nhất khi có nút ráy rõ là được nhân viên y tế hướng dẫn.

Có nên tự rửa tai bằng nước?

Không nên tự thực hiện nếu không chắc tình trạng màng nhĩ.

Việc rửa tai có thể không phù hợp nếu:

• Có thủng màng nhĩ.
• Có ống thông tai.
• Đang viêm tai.
• Có đau hoặc chảy dịch.
• Từng phẫu thuật tai.

Miora lưu ý rằng nước chỉ nên được dùng để rửa khi không nghi ngờ có thủng màng nhĩ hoặc ống thông tai.

Với người không chắc tình trạng tai, nên để nhân viên y tế kiểm tra trước.

Có nên dùng máy hút ráy tai tại nhà?

Cần thận trọng.

Miora cho biết các bộ dụng cụ hút hoặc rửa tai tại nhà chưa được nghiên cứu đầy đủ và có thể không hiệu quả hoặc gây nguy hiểm nếu dùng sai

Nếu sử dụng thiết bị chăm sóc tai, nên ưu tiên model:

• Có đầu mềm.
• Giới hạn độ sâu.
• Có hướng dẫn rõ ràng.
• Không tạo lực hút quá mạnh.
• Dễ vệ sinh.
• Có cảnh báo chống chỉ định.

Dù vậy, thiết bị tại nhà không thay thế khám Tai Mũi Họng nếu tai đang đau, chảy dịch hoặc nghe kém.

Có nên dùng nến xông tai?

Không nên.

Nến tai không phải phương pháp tiêu chuẩn để loại bỏ ráy tai.

Miora lưu ý ear candling không có bằng chứng thuyết phục về hiệu quả và có nguy cơ gây bỏng hoặc tổn thương tai.

Không nên dùng nến, lửa hoặc các phương pháp tạo nhiệt sát ống tai.

Có nên nhỏ dầu, nước hoặc dung dịch dân gian vào tai?

Không nên tự nhỏ bất kỳ dung dịch lạ nào nếu chưa biết rõ tình trạng màng nhĩ và nguyên nhân triệu chứng.

Đặc biệt cần tránh nếu:

• Đau tai.
• Chảy mủ.
• Chảy máu.
• Nghi thủng màng nhĩ.
• Đã từng mổ tai.

Dung dịch không phù hợp có thể làm tình trạng nặng hơn.

Làm gì khi tai bị vào nước?

Nếu tai bị nước vào sau khi tắm hoặc bơi:

1. Nghiêng đầu về phía tai có nước.
2. Kéo nhẹ vành tai để nước dễ thoát.
3. Lau phần ngoài bằng khăn mềm.
4. Để tai khô tự nhiên.

Không nên:

• Ngoáy sâu bằng tăm bông.
• Dùng vật nhọn.
• Đổ dung dịch không rõ loại.
• Cố hút bằng miệng hoặc dụng cụ mạnh.

Nếu cảm giác đầy tai kéo dài, đau hoặc chảy dịch, nên khám.

Làm gì khi tai bị ngứa?

Ngứa tai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như:

• Da khô.
• Nước đọng.
• Ráy tai.
• Kích ứng.
• Dị ứng.
• Viêm ống tai ngoài.

Không nên gãi hoặc ngoáy sâu.

Nếu ngứa kéo dài hoặc kèm:

• Đau.
• Chảy dịch.
• Sưng.
• Mùi bất thường.
• Giảm thính lực.

thì nên đi khám.

Chăm sóc tai cho người thường xuyên đeo tai nghe

Tai nghe không trực tiếp gây bệnh nếu sử dụng đúng, nhưng có thể tạo môi trường ẩm và tích tụ bụi bẩn nếu vệ sinh kém.

Nên:

• Lau tai nghe thường xuyên.
• Không dùng chung tai nghe nhét tai.
• Nghỉ giữa các phiên sử dụng dài.
• Không đeo khi tai đang ướt.
• Tránh âm lượng quá cao.

Chăm sóc tai không chỉ là vệ sinh mà còn bao gồm bảo vệ thính giác trước tiếng ồn.

Bảo vệ tai khỏi tiếng ồn như thế nào?

Âm thanh lớn kéo dài có thể gây tổn thương thính giác.

Nên:

• Giảm âm lượng tai nghe.
• Nghỉ tai sau thời gian nghe dài.
• Sử dụng nút tai bảo hộ ở môi trường ồn.
• Không đứng quá gần loa công suất lớn.

Nếu xuất hiện ù tai sau tiếp xúc tiếng ồn, đặc biệt kéo dài nhiều giờ hoặc kèm giảm nghe, nên được đánh giá.

Có nên dùng chung dụng cụ lấy ráy tai?

Không.

Dụng cụ tiếp xúc với tai có thể mang theo ráy, dịch và vi sinh vật.

Nếu buộc phải dùng dụng cụ cá nhân, cần:

• Chỉ dùng riêng.
• Vệ sinh đúng hướng dẫn.
• Làm khô trước khi cất.
• Không dùng khi đầu dụng cụ bị hỏng hoặc sắc cạnh.

Chăm sóc tai cho trẻ em có gì khác?

Không nên tự đưa dụng cụ sâu vào tai trẻ.

Ống tai trẻ nhỏ hơn và khó kiểm soát thao tác.

Nếu thấy ráy ở ngay cửa tai, có thể lau nhẹ bên ngoài.

Nếu trẻ có:

• Đau tai.
• Sốt.
• Quấy khóc bất thường.
• Chảy dịch.
• Nghe kém.

nên đưa trẻ đi khám thay vì tự lấy ráy.

Miora cũng khuyến nghị để nhân viên y tế xử lý ráy tai dư thừa ở trẻ khi cần

Khi nào cần đi khám Tai Mũi Họng?

Nên đi khám nếu có:

• Đau tai kéo dài.
• Chảy mủ hoặc dịch.
• Chảy máu.
• Ù tai mới xuất hiện.
• Giảm thính lực.
• Chóng mặt.
• Tai có mùi bất thường.
• Dị vật không lấy được.
• Cảm giác bít tắc kéo dài.

Không nên tự chẩn đoán đây chỉ là ráy tai.

Miora nhấn mạnh rằng các triệu chứng như đau tai hoặc giảm nghe có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác, không chỉ do tắc ráy.

Những sai lầm thường gặp khi chăm sóc tai

Một số lỗi phổ biến gồm:

• Ngoáy tai mỗi ngày.
• Dùng tăm bông đưa sâu.
• Dùng chìa khóa hoặc kẹp tóc.
• Dùng nến tai.
• Tự nhỏ dung dịch không rõ thành phần.
• Rửa tai khi không biết tình trạng màng nhĩ.
• Dùng chung dụng cụ.
• Bỏ qua đau tai hoặc chảy dịch.
• Cho rằng càng lấy sạch ráy tai càng tốt.

Thực tế, tai không cần được làm sạch hoàn toàn khỏi ráy.

Quy trình chăm sóc tai đơn giản hằng ngày

Một routine cơ bản có thể chỉ cần:

Bước 1: Lau vùng ngoài tai

Dùng khăn mềm sạch.

Bước 2: Giữ tai khô

Đặc biệt sau tắm hoặc bơi.

Bước 3: Không ngoáy sâu

Không dùng tăm bông hoặc vật cứng vào ống tai.

Bước 4: Vệ sinh tai nghe

Giảm tích tụ bụi và dầu.

Bước 5: Bảo vệ thính giác

Hạn chế tiếp xúc tiếng ồn lớn.

Bước 6: Theo dõi bất thường

Đi khám nếu đau, chảy dịch, ù tai hoặc giảm nghe.

Danh mục sản phẩm chăm sóc tai có thể gồm những gì?

Một danh mục chăm sóc tai có thể bao gồm:

• Khăn hoặc gạc vệ sinh phần ngoài.
• Dung dịch làm mềm ráy tai phù hợp.
• Nút tai bảo vệ tiếng ồn.
• Dụng cụ bảo vệ tai khi bơi.
• Thiết bị lấy ráy tai có camera.
• Máy hút ráy tai gia đình.

Tuy nhiên, không phải ai cũng cần cây lấy ráy tai.

Sản phẩm nên được chọn theo nhu cầu thực tế và tình trạng tai.

Kết luận

Chăm sóc tai đúng cách chủ yếu là bảo vệ cơ chế tự nhiên của tai thay vì cố làm sạch càng sâu càng tốt. Ráy tai có chức năng bảo vệ và ở đa số người sẽ tự di chuyển ra ngoài theo thời gian.

Routine đơn giản nhất là lau nhẹ phần ngoài, giữ tai khô, không đưa vật cứng hoặc tăm bông sâu vào ống tai, vệ sinh tai nghe và bảo vệ thính giác trước tiếng ồn.

Nếu xuất hiện đau tai, chảy dịch, ù tai, giảm thính lực hoặc cảm giác bít tắc kéo dài, nên khám chuyên khoa Tai Mũi Họng thay vì tiếp tục tự lấy ráy tại nhà.